تأکید بر ظرفیت اربعین برای تقویت همبستگی امت اسلامی در پرتو سنت نبوی
تهران پزشکی: سید احسن حسینی در مقاله خود با عنوان «اربعین و همبستگی امت اسلامی و سنت نبوی(ص)»، ظرفیت‌های آیین اربعین برای تقویت وحدت و همگرایی میان مسلمانان را با تأکید بر آموزه‌های قرآن کریم، سنت پیامبر اکرم(ص) و سیره اهل‌بیت(ع) بررسی کرده است.
این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمان و مطالعات کتابخانه‌ای، به تبیین شباهت‌ها و شاخص‌های مشترک میان سنت نبوی(ص) و الهیات اربعین می‌پردازد و این فرضیه را مطرح می‌کند که بازخوانی و بازتولید مؤلفه‌های گفتمان نبوی می‌تواند زمینه‌ساز تقویت همبستگی میان مذاهب اسلامی و شکل‌گیری گفتمانی تمدنی در جهان اسلام باشد.
حسینی در این مقاله، محبت اهل‌بیت(ع)، عدالت‌خواهی و ظلم‌ستیزی، اخوت و همبستگی، اخلاق‌مداری، احیای امر به معروف و نهی از منکر را از مهم‌ترین مؤلفه‌های مشترک سنت نبوی(ص) و الهیات اربعین معرفی می‌کند؛ مؤلفه‌هایی که به باور نویسنده، ظرفیت تبدیل شدن به الگویی عملی برای همگرایی امت اسلامی را دارند.
در این پژوهش، اربعین فراتر از یک مناسک مذهبی، بستری برای بازنمایی ارزش‌های مشترک مسلمانان و تقویت پیوندهای دینی، اخلاقی و اجتماعی آنان معرفی شده است. بر این اساس، آموزه‌های قرآنی درباره امت واحده و پرهیز از تفرقه، در کنار سیره پیامبر اکرم(ص) در ایجاد جامعه‌ای منسجم و تمدن‌ساز، می‌تواند مبنایی برای بازخوانی ظرفیت‌های وحدت‌آفرین اربعین باشد.
این مقاله همچنین با بررسی مؤلفه‌هایی همچون اخلاق نیکو، مهمان‌نوازی، گفت‌وگوی سازنده، مواسات و حمایت متقابل، بر نقش این ارزش‌ها در ایجاد ارتباط سازنده میان پیروان مذاهب اسلامی تأکید می‌کند. از این منظر، مناسبات انسانی و جلوه‌های همدلی در آیین اربعین می‌تواند زمینه‌ای برای تقویت برادری دینی و کاهش فاصله‌های مذهبی و اجتماعی فراهم آورد.
بخش دیگری از پژوهش به جایگاه عدالت‌خواهی و ظلم‌ستیزی در سنت نبوی(ص) و نهضت حسینی اختصاص دارد. نویسنده با اشاره به هدف اصلاح‌طلبانه قیام امام حسین(ع)، این مؤلفه را یکی از محورهای مشترک گفتمان اسلامی می‌داند که ظرفیت پیوند دادن مسلمانان و گسترش پیام عاشورا در سطحی فراتر از مرزهای جغرافیایی و مذهبی را دارد.
حسینی همچنین محبت اهل‌بیت(ع) را از زمینه‌های مهم همگرایی میان مسلمانان برمی‌شمارد و با استناد به روایات و منابع اسلامی، بر جایگاه خاندان پیامبر اکرم(ص) در تقویت پیوندهای اعتقادی و هویتی امت اسلامی تأکید می‌کند.
بر اساس نتیجه‌گیری این پژوهش، الهیات اربعین با تکیه بر سنت نبوی(ص)، محبت اهل‌بیت(ع) و ارزش‌هایی همچون عدالت‌خواهی و اخوت، از ظرفیت قابل توجهی برای تقویت وحدت اسلامی و شکل‌گیری گفتمانی تمدنی برخوردار است. تحقق این ظرفیت، به گفته نویسنده، مستلزم تقویت عقلانیت ارتباطی، پرهیز از تعصب و تمرکز بر مشترکات دینی و اخلاقی مسلمانان است.
این مقاله در چارچوب پنل‌های تخصصی همایش بین‌المللی «نهضت حسینی و رسالت نبوی» ارائه شد؛ همایشی که به بررسی ابعاد علمی، فرهنگی و تمدنی نهضت حسینی و نسبت آن با رسالت پیامبر اکرم(ص) می‌پردازد.
منبع:خبرگزاری مهر